Iluminacja Pałacu Ostrogskich zaprojektowana przez firmę KRULEN

Rok Chopinowski 2010 zwieńczony został uruchomieniem iluminacji zabytkowego Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie. Pałac, zlokalizowany tuż obok siedziby Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, pełni obecnie funkcję muzeum kompozytora.

Rys.1. Iluminacja Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie.

Budynek, zaprojektowany i wzniesiony w XVII wieku, na przestrzeni dziesiątków lat wielokrotnie zmieniał swoje funkcje i przeznaczenie. Kilkakrotnie rozbudowywany, ostateczną formę – powracającą do oryginalnie zaprojektowanej – przybrał w latach 1949-1954, okresie powojennej odbudowy Warszawy.

Rys.2. Pałac Ostrogskich, widok dzienny.

Firma KRULEN Technika Świetlna została zaproszona do przygotowania pełnego projektu iluminacji tego niezwykłego budynku. Długi okres czasu zajęły niezbędne prace przygotowawcze obejmujące: analizę oczekiwanych efektów oświetleniowych, ograniczenia możliwości umiejscowienia punktów świetlnych oraz kompozycji opraw oświetleniowych z architekturą obiektu. Konsultacje prowadzone były z udziałem inwestora - Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, pracowni architektonicznej Grzegory & Partnerzy, odpowiedzialnej za projekt nowej adaptacji Muzeum, Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków oraz pracowni architektonicznej Stelmach i Partnerzy, twórcy Centrum Chopinowskiego. Firma KRULEN przedstawiła kilka propozycji realizacji oświetlenia. Rozważano m.in. realizację iluminacji metodą punktową oraz z wykorzystaniem opraw LED. Dokonano szeregu prób terenowych oceniając dogodność miejsc lokowania opraw oświetleniowych oraz ich typów. Ostatecznie, zdecydowano się na realizację iluminacji metodą oświetlenia ogólnego, eksponującego obiekt w jego naturalnej formie.

Projekt iluminacji został wykonany w oparciu o pełną symulację 3D obiektu. Na podstawie stworzonego modelu bryły budynku zadane zostały parametry powierzchni pod względem właściwości odbiciowych materiałów oraz kolorów. Przygotowany model 3D posłużył do precyzyjnej symulacji oświetlenia przy zastosowaniu dokładnych danych fotometrycznych opraw oświetleniowych (w formacie plików IES).

Rys.3. Model 3D obiektu, symulacja komputerowa w programie Autodesk 3dsMax.

Rys.4. Symulacyjny rozkład wybranych punktów świetlnych i ich nacelowanie.

Ustalenie koncepcji oświetlenia poprzedziła m.in. analiza kierunków obserwacji obiektu oraz poziomu otoczenia świetlnego. Obiekt widoczny jest ze wszystkich kierunków, jednakże sposób postrzegania jest inny od strony górnej i dolnej ulicy Tamka, gdzie dominuje ruch samochodowy, od strony ul. Ordynackiej oraz zlokalizowanego obok parku – miejsca pieszych spacerów. Ze względu na wysoką jasność otoczenia obiektu, ustalono docelowy poziom luminancji powierzchni elewacji powyżej 12 cd/m2. Jako źródła światła wybrano trwałe i wydajne lampy metalohalogenkowe o ciepłej barwie światła (3000K), najlepiej dopasowane do kolorystyki obiektu oraz lokalnie - żarówki halogenowe 12V i LED.
 

Rys.5. Projekt iluminacji, symulacja komputerowa rozkładu luminancji dla elewacji od strony tarasu.

Rys.6. Projekt iluminacji, symulacja komputerowa w programie Autodesk 3dsMax.

Przeprowadzona symulacja komputerowa pozwoliła na właściwy doboru rodzaju sprzętu oświetleniowego pod względem układu optycznego, typu i mocy oraz ustalenie miejsc lokalizacji i nakierowania punktów świetlnych. Do realizacji iluminacji wybrano wysokiej klasy oprawy oświetleniowe niemieckiej firmy ERCO GmbH. Oświetlenie ogólne elewacji Pałacu jest realizowane oprawami ERCO Beamer o mocach, w zależności od  lokalizacji i odległości od obiektu: 35W, 70W i 150W. Oprawy wyposażone są w precyzyjny, symetryczny obrotowo odbłyśnik o kącie rozsyłu 9°. Bardzo wąski kąt rozsyłu światła tych reflektorów umożliwił rozkład plam światła tylko na niewielkich, oświetlanych powierzchniach dachu i tympanonów. Wersja ERCO Beamer na żarówkę halogenową 12V została wykorzystana do precyzyjnego oświetlenia niewielkich płaskorzeźb umieszczonych na elewacji od strony zabytkowego tarasu. W celu uniknięcia zbyt dużych różnic w poziomie natężenia oświetlenia na płaskorzeźbach w stosunku do całej elewacji wykorzystano możliwość regulacji wartości strumienia świetlnego (ściemnienia) źródeł światła. W pozostałych oprawach do iluminacji Pałacu zainstalowana została dodatkowo soczewka owalizująca. Dzięki temu, możliwe stało się uzyskanie dokładnie dopasowanych do wysokości obiektu, rozciągniętych, owalnych plam światła. Uzupełnieniem oświetlenia Pałacu jest zarysowana dodatkowym światłem bryła bastionu. Ze względu na bardzo wysoki poziom natężenia oświetlenia wokół tej części pałacowego kompleksu, pochodzącego od świateł z zewnątrz, jak również ze względu na chęć uniknięcia dominującego akcentu bastionu w porównaniu z samym Pałacem do jego oświetlenia wykorzystano pojedyncze oprawy, które ulokowane zostały na istniejących latarniach ulicznych.

Rys.7. Oprawa Beamer firmy ERCO GmbH.                                 Rys.8. Oprawa BERN LED firmy NORKA GmbH.

Oprawy ERCO Beamer, wykonane są z wytrzymałego odlewu aluminium, pokrytego warstwą niedopuszczającą wody do powierzchni odlewu (No-Rinse) oraz dwukrotnie, proszkowo na kolor graffitowy,  wyposażone w dokładną skalę stopniową nachylenia oprawy, pojedynczy raster krzyżowy ograniczający olśnienie. Oprawy wykonane są w stopniu szczelności IP65. Oprawy lokowane na terenie tarasu zostały zamocowane na estetycznych słupkach i wysięgnikach ERCO.

Rys.9. Iluminacja Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie.

Przy iluminacji zastosowano również szczelne oprawy BERN LED niemieckiej firmy NORKA GmbH. Oprawy umieszczone zostały pod ławkami tarasu, tworząc łagodne światło rozkładające się na powierzchni posadzki wokół fontanny. Dziedziniec wraz ze schodami prowadzącymi do wejścia do Muzeum oświetlono oprawami wbudowanymi w posadzkę o asymetrycznym układzie optycznym typu wallwasher. Dzięki temu uzyskano efekt równomiernie oświetlonych pionowych powierzchni przy zachowaniu maksymalnego ograniczenia olśnienia. Ze względu na konieczność dopasowania się do konstrukcji warstw posadzki dobrano oprawy o jak najmniejszej głębokości wbudowania.

 
 
Rys.10. Iluminacja Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie.

Wszystkie trudności projektowe, związane z lokalizacją obiektu w bardzo ruchliwej części miasta, ciasną zabudową oraz koniecznością uniknięcia jakiejkolwiek ingerencji w strukturę Pałacu mogły zostać pokonane dzięki wcześniejszej, precyzyjnej symulacji komputerowej i powtarzalności obliczeń teoretycznych z rzeczywistymi – właściwości charakterystycznej dla profesjonalnego sprzętu oświetleniowego. Gotowość współpracy biura architektonicznego Stelmach i Partnerzy pozwoliła na realizację wielu założeń w stosunku do sposobu iluminacji, polegających na ulokowaniu części opraw na terenie Centrum Chopinowskiego. Profesjonalny i sprawny montaż opraw wykonany został przez radzymińską firmę „EL-BUD” Stanisław Bereda. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków opiniując poszczególne fazy projektu pomogło osiągnąć ostateczny kształt iluminacji. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina dołożył wszelkich starań, aby każdy etap prac wykonywany był ściśle wg. ustalonych założeń projektowych. Dzięki temu możliwe było dobranie i uzyskanie najwłaściwszej formy oświetlenia dla tego wymagającego obiektu. Zastosowanie profesjonalnego sprzętu oświetleniowego pozwoliło na precyzyjne operowanie światłem, stanowi również gwarancję niezawodności i niskich kosztów utrzymania całego systemu.

Rys.11. Iluminacja Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie.

Realizacja iluminacji Pałacu Ostrogskich znakomicie wpisała się w obchody Roku Chopinowskiego. Łagodnie oświetlona bryła Pałacu, wraz z tarasem oraz okazałym dziedzińcem nie dominuje, lecz naturalnie zaznacza swoją nocną obecność i oryginalną architekturę w panoramie swojej części miasta.

 

Rys.12. Iluminacja Pałacu Ostrogskich przy ul. Tamka w Warszawie.